|
DİYET
PROF DR METİN ÖZATA
Birçok kimse zayıflamak için önce diyet yapar veya diyetisyene gider. Ancak sonuç başarısız olunca moral bozukluğuna girer. Oysa yapılacak ilk iş önce bir endokrinoloji uzmanına başvurarak kilonun nedenini ortaya koymaktır. Kilo almanın en önemli nedeni ise hormon bozukluğudur. Hormon bozukluğu saptanıp tedavi yapıldıktan sonra Diyete geçmek gerekir.
YAPILACAK DİYET Gİ DİYETİ dir.
PROF DR METİN ÖZATA NIN yazdığı GI DİYETİ kitabı 5. Baskısını yaptı.
Dusuk Glisemik Indeksli Beslenmenin Faydalari
Yuksek glisemik indeksli (GI) yiyecekler, dusuk GI yiyeceklere gore tokluk kan sekerinde ve yemek sonrasi 2 saatlik kan sekeri cevabinda daha cok artisa neden olurlar. Dunya Saglik Orgutu saglikli yasam icin nisasta icermeyen polisakkaritlerden olusan, dusuk GI’li karbonhidrat agirlikli diyetin (Enerjinin %55’inden fazlasi karbonhidrattan) tuketilmesini desteklemektedir.
Besinlerin kisa sureli doyurucu etkileri incelendiginde dusuk GI’li besinlerin yuksek olanlara gore daha doyurucu oldugu bulunmustur. Yuksek GI ‘li ogunler, dusuk GI’li ogunlerle karsilastirildiginda yemek sonrasi donemde, kan sekerinde daha fazla yukselme ve dusmeye ve insulin duzeylerinde daha fazla artisa sebeb olurlar. Sonuc olarak ileri saatlerde yag asitlerinde ve kan sekerinde daha fazla dususe ve acikmaya neden olurlar. Dusuk GI li gidalarla ise insulin fazla yukselmediginden kan sekeri fazla dusmez ve aclik olmaz.
Dusuk GI’li besinlerin tuketilmesinin obez cocuklarda vucut kitle indekslerinde (kilolarinda) daha fazla azalmaya neden oldugu bildirilmistir.
Dusuk GI’li diyetin obezite, kolon kanseri ve meme kanseri gelisiminde de koruyucu oldugu gosterilmistir Dusuk GI’li ve yuksek lifli besinler diyabetli bireylerde tokluk kan sekeri ve kilo kontrolunde duzelmeye yol actigi icin Kanada Diyabet Dernegi, Avustralya Diyetisyen Cemiyeti, Avrupa Diyabet Calisma Cemiyeti tarafindan onerilmektedirler.
Glisemik indeksi dusuk gidalarla beslenince insulin hormonunda azalma ve enerji artmasi olustugu gibi yag depolanmasi azalir ve mevcut yaglar yakilmaya baslar. Sonucta da kilo kaybi olusur. Dusuk GI’li beslenme kilo kaybini 2 mekanizmayla yapar:
1. Doygunlugu artirarak
2. Yaglarin yakilmasini artirarak
Dusuk GI’li gidalar yuksek GI’li gidalara gore daha uzun sure tok tutarlar ve bu nedenle sonraki ogunde daha az yemeyi saglarlar. Bir yemekteki GI oranini % 50 artirdiginizda doygunluk hissinde % 50 azalma olmaktadir. Doygunluk hissindeki bu artis bagirsaktan salgilanan kolesistokinin hormonunun dusuk GI li diyetle daha fazla artis gostermesine baglidir.
Diger diyetlere karsilik bu GI diyetinin faydali olmasinin nedeni insulin direncini kirmasidir. 1200 kalorinin altinda diyet yapmak insulin direncini arttirir ve kilo aldirir. Kilo vermek icin acikmanin ve tatliya saldirmanin onlenmesi gerekir. Bunun yolu da dusuk glisemik indeksli gidalarla beslenmekten gecmektedir.
Diyetteki yagi azaltmakla veya toplam kaloriyi cok azaltmakla veya karbonhidrat miktarini cok azaltmakla aclik hissi baskilanamaz ve tekrar kilo alirsiniz. Dusuk glisemik indeksli beslenmede ac kalma veya ozel bir beslenme sekli, yani bir gidaya dayali beslenme, yoktur.
Dusuk glisemik indeksli beslenme ile
1. Yemeklerden sonra olusan uyku basmasi, ogleden sonralari olusan enerji kaybi, halsizlik yok olur. Enerji kaybi veya halsizlik yemek sonrasi olusan insulin ve sekerdeki dalgalanmalardan kaynaklanmaktadir. Beyine yeterli glukoz geldiginden konsantre olursunuz. ve yorgunlugunuz ortadan kalkar.
2.Tip 2 diyabet, kalp hastaligi, tansiyon, depresyon ve bazi kanserler onlenir.
3.Iyi uyku uyursunuz.
4. Acikma nobetleri azalir ve kalkar
Normalde acikma vucudun yemek ihtiyaci olunca ortaya cikan bir durumdur. Ancak acikmanin vucudun ihtiyaci olmadigi zamanlarda olusmasi normal degildir. Bu nedenle de ihtiyac olmadan yemek yenildigi icin kilo alinir. Normal olmayan bu acikma ataklari kandaki insulinin dalgalanmasindan olusur. Yuksek GI’li karbonhidrat yenince kan sekeri ve insulin hizla yukselir ve sonra kan sekerini hizla normalin altina indirir ve tekrar acikma olusur. Tekrar tatli bir seyler yerseniz ayni durum tekrar eder gider. Eger bu acikmalar sirasinda yuksek GI’li gida yerine dusuk GI’li gida yenirse acikma nobetleri azalmaya baslar.
Acikma ataklarini stres de artirabilmektedir. Stres artinca tatli gidalara yonelme olmasinin nedeni beyindeki serotonin denen mutluluk hormonunun bu gidalarla artmasi yuzundendir. Stresle artan kortizol hormonu da serotonini azaltmaktadir. Iyi uyuyamayan kisilerde de acikma ataklari olma nedeni serotonin azligindandir.
Gidalarin doyma indeksi de onemlidir. Enerji yogunlugu dusuk olan gidalar daha hizla doygunluk saglar. Patates, elma, portakal ve makarna daha fazla doygunluk saglar. Cikolata, fistik daha az tok tutar. Enerji yogunlugu disinda tokluk derecesi gidanin GI’ne baglidir. Dusuk GI’li gidalar ince barsakta daha uzun kalir ve aclik azalir. Yuksek GI’li gidalar acligi artirir cunku kan sekerini hizla artirir ve hizla dusururler. Adrenalin ve kortizol gibi stres hormonlari kan serkeri hizla dusunce artar ve istahi artirir.
GI Diyeti kimler icin faydalidir?
Kilolu ve obezler,
Tip 1 Seker hastalari
Tip 2 Seker hastalari
Prediyabet-Gizli Seker
Gebelik Sekeri Olanlar Diyabet,
Reaktif hipogisemisi-Kan sekeri dusuk olanlar
Trigliseridi yuksek olanlar,
Metabolik sendromu olanlar,
Polikistik over sendromu olanlar,
Yagli karacigeri olanlar,
Saglikli yasam icin herkes
Gozdeki makula dejenerasyonunu onlemek icin
Kanser, kalp hastaligi ve felcten korunmak icin
Seker hastaligi ve fazla kilo durumunda vucutta bir enflamasyon (yangi) vardir. Butun vucutta bulunan bu sessiz iltihap damar sertligi ve kalp hastaliginin en onemli nedenidir. Kanda insulinin ve CRP denen bir proteinin artmasi enflamasyon oldugunu gosterir. GI ve GY tip 2 Diyabet ve kronik hastaliklarin ortaya cikmasinda onemlidir. Yuksek GY ile beslenme kanda hassas CRP duzeylerini artirir. Yani yuksek oranda hizla sindirilen ve emilen karbonhidrat alimi vucutta enflamasyonu artirir. apilan bilimsel calismalar dusuk GIli beslenme ile kanda CRP duzeylerini %50 azaldigini gostermistir.
41 asiri kilolu kisi 10 hafta sukroz (masa sekeri) veya tatlandirici aldiklarinda CRP duzeyinde seker alanlarda %6 artis, tatlandirici kullananlarda %26 azalma bulunmustur. Bu bulgu da GY’un onemini ortaya koymustur.
Tam tahillar incelendiginde bunlarin lif ve diger besinler acisindan cok iyi oldugunu ve dusuk GI’e sahip oldugunu gostermistir. Tam tahillarla beslenenlerde bu nedenle kalp-damar ve seker hastaligi riski daha az bulunmustur. Tam tahil alininca kanda CRP azalmaktadir. Gidadaki lif orani azaldikca seker, hipertansiyon ve obezite artmaktadir Dusuk GY ile beslenen kisilerde su faydalar olusur:
1.Kilo kaybi
2.Kan basinci ve yaglarda azalma
3.Insulin direncinde azalma
4.Kan sekerinde dusme
5.Kanda anitoksidanlarda artma
6.Sistemik enflamasyonda azalma olur
7. Daha enerjik olursunuz
8. Daha iyi konsantre olursunuz, psikolojiniz duzelir
|
DIYET
